استقرار حكومت و ولایت فقیه در ایران

تاریخ ارسال:15:59 1395/01/08
استقرار حكومت و ولایت فقیه در ایران

استقرار حكومت و ولایت فقیه در ایران

حفظ اسلام و ارزش ها، حق و تكلیف

یكى از حقوق مردم بر حكومت اسلامى، حفظ ارزش ها و شعایر دینى و اجراى احكام اسلامى در جامعه است. در این باره این پرسش مطرح است كه آیا مردم مى توانند از این حق خویش صرف نظر كنند و آن را از دولت مطالبه نكنند؟ اهمیت این پرسش آن گاه روشن مى شود كه بدانیم كاربرد حق در اصطلاح علم حقوق، معمولا در مواردى است كه صاحب حق مى تواند آن را اسقاط كند. براى مثال، ممكن است فردى در یك معامله داراى حق فسخ باشد. در این حالت، او مى تواند با اختیار خویش از اِعمال حق قانونى خود صرف نظر كند. اما حقوقى نیز داریم كه به آن «حقوق لازم الاستیفا» مى گویند؛ از این گونه حقوق هیچ گاه نمى توان صرف نظر كرد. این گونه حقوق همانند یك سكه دو رو، داراى دو حیثیت است: از یك طرف «حق» است، یعنى هیچ كس نمى تواند مانع اجراى آن شود، و از طرف دیگر «تكلیف» است؛ یعنى خداوند آن را بر انسان الزام نموده و او باید حتماً در پى مطالبه و اجراى آن باشد.

 

در همین ارتباط، یكى از حقوق مردم بر حكومت، حفظ اساس اسلام و لزوم حراست از ارزش هاى اسلامى است. از این رو مردم مى توانند این حق را از دولت مطالبه كنند و هرگاه ارزش هاى اسلامى در جامعه كم رنگ شود، حق دارند به حكومت اعتراض كنند. در عین حال، این حق به دلیل اهمیت آن، غیر قابل اسقاط بوده و نمى توان دولت اسلامى را از اجراى آن معاف داشت. این مطلب، تكلیفى الزامى از طرف خداى متعال است و كلیه مسلمانان باید در حراست از اساس اسلام كوشا باشند. این ادعا كه در مجموعه تكالیف اسلامى، هیچ تكلیفى واجب تر از این مسأله نیست، سخنى گزاف نیست و امام خمینى(رحمه الله)بارها بر آن تأكید مى ورزیدند. منظور از حفظ اساس اسلام، آن است كه قانون رسمى جامعه بر اساس دین بوده و مجریان قانون متعهد به اجراى آن باشند. از این رو چنانچه جامعه اى تنها نام «اسلامى» داشته باشد، ولى قانونش بر اساس اسلام نباشد و مجریان آن نیز در عمل به قانون اسلام متعهد نباشند، در این حالت، اساس اسلام در جامعه به خطر افتاده است. اساس اسلام سدّى شكست ناپذیر نیست و هرگاه لطمه هایى جدّى بدان وارد شود، خواهد شكست. اگر در جامعه اى ارزش و اعتبار قوانین اسلام از دست برود و مسؤولان آن به طور رسمى اظهار كنند كه ما ملزم به اجراى احكام اسلام نیستیم، آیا در این صورت، اساس اسلام حفظ شده است؟!

آیا اساس اسلام چیزى جز «اعتقاد» مردم به عقاید، تعالیم و احكام اسلام و «عمل» بر اساس آن است؟! این در حالى است كه عده اى بحث آزادى فكر و اندیشه را مطرح مى سازند و منظور آنان این است كه هر كس مى تواند به هر عقیده اى معتقد و پاى بند باشد و مثلا امروز مسلمان و فردا كافر گردد و این مطلب را هم با صداى بلند اعلام كند! در مواردى نیز منظور آنان از آزادى فكر و اندیشه، آزادى در التزام و عمل به احكام اسلامى است؛ یعنى هر كس خواست، به احكام اسلامى ملتزم مى شود به آنها عمل مى كند، و هر كس هم نخواست، آزاد است هر طور كه مایل است رفتار كند. بر این اساس، مردم در اخذ تصمیم آزاد هستند و ملاك تنها رأى مردم است، موافق اسلام باشد یا نباشد! قانون آن است كه موافق رأى مردم باشد، هر چند مخالف صریح حكم خدا و تعالیم اسلام باشد! در این صورت باید پرسید، آیا در صورتى كه قانون اسلام اعتبار و رسمیت نداشته باشد اساس اسلام محفوظ مانده است؟! بدیهى است كه هرگاه در جامعه اى اصالت و اعتبار اعتقادات و احكام اسلامى نادیده گرفته شود و دستگاه مجریه خود را موظف به اجراى احكام اسلامى نداند، اساس اسلام در كشور دچار خطر جدّى مى شود.

 

نقش مردم در استقرار حكومت حق

 

هرگاه اساس اسلام به خطر افتد، وظیفه مردم چیست؟ پاسخ به این پرسش داراى شقوق مختلفى است كه اكنون در صدد توضیح مفصّل آن نیستیم. گاه در میان مردم، حاكمِ برحقى وجود دارد كه احكام اسلام را درست مى شناسد، ولى به دلیل نداشتن حمایت مردمى، فاقد توان اجرایى براى تحقق احكام اسلامى در جامعه است. به عبارت دیگر، اگرچه او قانوناً و شرعاً داراى حق حكومت است، ولى در عمل، حكومت و قدرت در اختیار دیگران بوده و او توان اجرایى ندارد. در طول تاریخ اسلام آنچه عملا اتفاق افتاده معمولا همین شق بوده است.

به اعتقاد شیعه، بعد از رحلت پیغمبر اكرم(صلى الله علیه وآله) حكومت، حق حضرت امیرالمؤمنین على(علیه السلام)بود. این منصب از ناحیه خدا به آن حضرت اِعطا شده بود، ولى مردم با ایشان موافقت نكردند و تلاش آن حضرت براى كسب قدرت قانونى خویش بى ثمر ماند. امیرالمؤمنین(علیه السلام)در همان اوایلى كه پیامبر(صلى الله علیه وآله)رحلت فرموده بود، شب ها فاطمه زهرا(علیها السلام)و حسنین(علیهما السلام) را به در خانه مهاجر و انصار مى برد و با آنان به احتجاج و گفتگو مى پرداخت. حضرت از آنان مى خواست حادثه غدیر خم و منصوب شدن آن حضرت به خلافت را به یادآورند و بر پیمان و بیعت خویش استوار باشند. پاسخ هاى مردم به امیرالمؤمنین(علیه السلام) متفاوت بود؛ براى مثال، برخى اظهار مى داشتند: فراموش كرده ایم! یا برخى دیگر مى گفتند: تو دیر اقدام كردى، اگر زودتر مى آمدى با تو بیعت مى كردیم! اكنون ما با فلانى بیعت كرده ایم و وقت آن گذشته است! و.... به هر حال، آن حضرت تا 25 سال نتوانست حكومت را به دست گیرد و از آن جا كه فاقد قدرت بود، تكلیفى هم نداشت؛ چه این كه تكلیف دایرمدار قدرت است.

بعد از خلیفه سوم، مردم به سوى آن حضرت هجوم آوردند و با ایشان بیعت كردند. در این هنگام امیرالمؤمنین(علیه السلام)قدرت احقاق حق خود و به دست گرفتن خلافت را به دست آورد و از این رو تكلیف بر آن حضرت منجَّز شد. به عبارت دیگر، علاوه بر حق شرعى و قانونى، در عمل نیز صاحب قدرت گشت. از این رو چاره اى جز پذیرش این مسؤولیت و اجراى تكلیف محوّله نداشت.

آن حضرت در این باره مى فرماید:

أَما وَالَّذى فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَءَ النَّسَمَةَ لَوْلا حُضورُ الْحاضِرِ و قیامُ الْحُجَّةِ بِوُجودِ النّاصِرِ وَ ما أَخَذَ اللّهُ عَلَى العُلَماءِ اَنْ لا یُقارُّوا عَلَى كِظَّةِ ظالم وَ لا سَغَبِ مَظلوم لاََلْقَیْتُ حَبْلَها عَلى غارِبِها وَ لَسَقَیْتُ آخِرَها بِكَأْسِ أوَّلِها وَ لَأَلْفَیْتُمْ دُنْیاكُمْ هذِهِ أزْهَدَ عِنْدى مِن عَفْطَةِ عَنْز؛سوگند به خدایى كه دانه را شكافت و جان را آفرید، اگر حضور فراوان بیعت كنندگان نبود، و یاران حجت را بر من تمام نمى كردند، و اگر خداوند از علما عهد و پیمان نگرفته بود كه در برابر شكم بارگى ستم گران، و گرسنگى مظلومان سكوت نكنند، مهار شتر خلافت را بر كوهان آن انداخته، رهایش مى ساختم، و آخرِ خلافت را با جام نخستین آن، سیراب مى كردم. آن گاه مى دیدید كه دنیاى شما نزد من از آب بینى بزغاله اى بى ارزش تر است!

عده اى در فهم این عبارت امیرالمؤمنین(علیه السلام) به خطا رفته اند. به تصور آنان اگر مردم نمى آمدند و بیعت نمى كردند، حكومت على(علیه السلام)مشروعیت نداشت و آن حضرت حق نداشت حكومت كند! واضح است كه چنین برداشتى كاملا اشتباه است. جا دارد اینان یك بار دیگر الفباى مكتب تشیع را مرور كنند! به اعتقاد شیعه، حكومت امیرالمؤمنین(علیه السلام)در زمان پیغمبر اكرم(صلى الله علیه وآله)تعیین شد و این نصب به فرمان خدا بود. بنابراین مشروعیت حكومت آن حضرت بر بیعت مردم متوقف نبود. بلى، قیام آن حضرت به وظایف حكومت، منوط به داشتن قدرت اجتماعى بود و این قدرت زمانى براى امیرالمؤمنین(علیه السلام)حاصل شد كه مردم دور ایشان را گرفته و با آن بزرگوار بیعت كردند. به نظر مى رسد، حتى كسانى كه عربى نخوانده اند، مى توانند تصدیق كنند كه معناى درست این كلام همین است كه ما ذكر كردیم. «قیام الحجه» یعنى حجت بر من قائم شد. به دیگر سخن، با حضور یار و یاور و بیعت آنان، حجت بر من تمام گشت؛ نه آن كه حكومت من مشروعیت پیدا كرد. حكومت حق من بود و من مى بایست حكومت كنم، ولى تا به حال كمك نكردید و برایم ناصر و یاورى وجود نداشت، اكنون كه حاضر شدید و مرا یارى رساندید، حجت بر من تمام است؛ بنابراین چاره اى جز پذیرش آن ندارم و سختى تكلیف را تحمل مى كنم. اگر حمایت مردم نبود، من امروز نیز مانند دیروز رفتار مى كردم (لَسَقَیْتُ آخِرَها بِكَأْسِ اَوَّلِها)؛ چرا كه من در پى ریاست و به دنبال هوس نیستم بلكه در صدد انجام وظیفه هستم.

 

نقش مردم در حمایت از نایب امام

 

نظیر آنچه درباره «امام معصوم(علیه السلام)» بیان شد درباره «نایب امام» نیز وجود دارد. براى مثال، در زمان حضرت امیرالمؤمنین(علیه السلام) عده اى به عنوان «والى» یا «عامل» تعیین و از ناحیه آن حضرت به شهرها، استان ها و كشورها اعزام گشتند. از جمله، محمد بن ابى بكر از سوى امام(علیه السلام)راهى مصر شد و پس از او نیز مالك اشتر به عنوان استاندار مصر انتخاب گشت. عده اى دیگر نیز به ایران، یمن و غیره اعزام شدند. «والى» یا «استاندار»ى كه از سوى امیرالمؤمنین(علیه السلام)تعیین شده، حق حاكمیت دارد و حكومتش مشروع است. حال چنان چه مردم از پذیرش استاندارِ منصوب امیرالمؤمنین(علیه السلام)سر باز زنند یا او به اندازه كافى یاور نداشته باشد، فاقد قدرت لازم براى اجراى تكالیف خویش است؛ چه این كه تكلیف، مشروط به داشتن قدرت است.

شبیه سخن فوق در زمان غیبت وجود دارد. به اعقاد ما شیعیان، فقها در زمان غیبت همانند كسانى هستند كه در زمان حضور امامان معصوم(علیهم السلام)از سوى آن بزرگواران منصوب مى شدند. همان گونه كه، مثلا، مالك اشتر در زمان حضور امیرالمؤمنین(علیه السلام)براى حكومت مصر منصوب شد، در زمان غیبت نیز فقها از طرف امام معصوم(علیه السلام) براى حكومت منصوب شده اند. گویا امیرالمؤمنین(علیه السلام)آنها را تعیین كرده است، ولى نه به «اسم» بلكه به «عنوان». آن عنوانى كه براى زمان غیبت تعیین شده، «فقیه جامع الشرایط» است.

امیرالمؤمنین(علیه السلام) مالك اشتر را براى حكومت مصر فرستاد، ولى مالك در بین راه با توطئه معاویه و عمروعاص به شهادت رسید و هرگز به مصر نرسید. در مناطقى نیز گاه والى منصوب، از سوى مردم كمك نمى شد. در این حالت، كارى از والى و حاكم ساخته نبود و در واقع، تكلیف از او ساقط مى گشت.

در زمان غیبت نیز گاه شرایط لازم حكومت براى یك فقیه، در یك شهر، استان یا كشور وجود دارد و او مى تواند با یارى مردم به وظایف و تكالیف خویش جامه عمل بپوشاند. در گذشته، گاه این اختیارات براى یك فقیه به صورت محدود و مختصر وجود داشت. برخى از فقها در زمان حكومت قاجار، در مناطق خویش همانند یك والى یا حاكم عمل مى كردند. حكومت در ظاهر به قاجاریه تعلق داشت، ولى در عمل، فقها در شهر یا روستاى خویش اِعمال قدرت و ولایت مى كردند و مردم نیز به دستورات آنان عمل مى كردند. آنان این قدرت را داشتند كه به شكایات مردم رسیدگى و در مورد آنها قضاوت كنند و در مواردى حدود الهى را جارى سازند. این كه در این موارد چگونه فقها مى توانستند به صورت محدود اِعمال ولایت كنند به شرایط آن زمان باز مى گردد؛ مثلا گاه حكومت مركزى ضعیف بود، و یا در مواردى، پادشاه به دلیل گرایش مردم به یك عالم، اختیارات محدودى را به او واگذار مى كرد. در هر حال، انجام وظایف و تكالیف از سوى یك فقیه در زمان غیبت، همانند والى منصوب از ناحیه امام معصوم(علیه السلام)در زمان حضور، به همراهى و یارى مردم وابسته است.

در گذشته هیچ گاه براى یك فقیه امكان اِعمال ولایت به صورت مطلق وجود نداشت و همان گونه كه اشاره كردیم، تنها برخى از فقها به صورت محدود و مقیّد توان اِعمال قدرت داشتند. به دیگر سخن، ولایت آنان از نوع «ولایت مقیّد و محدود فقیه» و نه «ولایت مطلق فقیه» بود. خداى متعال پس از 14 قرن به مردم ایران موهبتى بزرگ مرحمت كرد،و آن، ولایت مطلق براى فقیه شایسته اى است كه بتواند به حق از امام معصوم(علیه السلام)نیابت كند.

 

استقرار نظام ولایى در ایران

 

شرح این كه چگونه در ایران براى یك فقیه جامع الشرایط امكان اِعمال حاكمیت ولایت مطلق فراهم گشت، مجالى جدا مى طلبد. به طور مختصر باید گفت آغاز این مسأله به پانزده خرداد 1342 و حركت اعتراضى امام خمینى(رحمه الله) به دستگاه حكومت شاه باز مى گردد كه حمایت هاى مردمى را در پى داشت. از سال 42 به بعد، فترتى نسبتاً طولانى در این حركت پیش مى آید تا این كه در سال 56 نهضت دوباره اوج مى گیرد و در بهمن سال 57 شاهد پیروزى انقلاب اسلامى هستیم.

در دهه هاى اخیر در بسیارى از كشورهاى اسلامى شاهد ظهور نهضت بیدارى مردم مسلمان بوده ایم. آنان متوجه خطر دشمنان اسلام و تلاش آنها براى نابودى اسلام شده اند. در گذشته تمام كشورهاى اسلامى در یك مجموعه بزرگ تر به نام امپراتورى عثمانى قرار داشتند و امپراتور نیز به عنوان خلیفه پیغمبر حكومت مى كرد. بر اساس برنامه ها و توطئه هایى كه از سال ها پیش، از سوى دشمنان اسلام طراحى شده بود، امپراتورى عثمانى تضعیف شد و به ده ها كشور كوچك تر تقسیم گشت. پس از چندى مسلمانانِ با غیرت، متوجه تهاجم علیه اسلام شدند. آنان مى دیدند كه اگر این وضعیت ادامه پیدا كند، در هیچ كشورى حكومت اسلامى باقى نخواهد ماند. از این رو شخصیت هایى ممتاز، دوراندیش و غیور از كشورهاى اسلامى به فكر چاره افتادند. در این كه چگونه ممكن بود حیثیت از دست رفته جهان اسلام را احیا كرد، اختلاف نظر وجود داشت و طرح و برنامه مشخصى وجود نداشت. مرحوم سید جمال الدین اسدآبادى در این راه فعالیت هاى گسترده اى انجام داد. او تلاش كرد سلاطین كشورهاى اسلامى را به یكدیگر نزدیك سازد و از این طریق نوعى اتحاد یا ارتباط نزدیك بین كشورهاى اسلامى فراهم آورَد. از این رو او در ایران با ناصرالدین شاه و در تركیه با سلطان عبدالحمید و در مصر با فرمانرواى آن كشور بحث و گفتگو كرد؛

 

ولى تلاش این مصلح بزرگ و دیگر مصلحان به جایى نرسید. دلیل این امر آن بود كه سلاطین كشورهاى اسلامى آن چنان در دنیادارى غرق بودند كه هرگز در فكر مصالح اسلام نبودند، بلكه هر یك در پى تأمین منافع و مصالح خویش بودند.

در همین راستا در ایران نیز عده اى از بزرگان، علما و مراجع تقلید در پى محدود ساختن قدرت «شاه» بودند. آنان مى خواستند سلطنت مطلقه شاه را مقیّد، محدود و مشروط سازند. از این رو در پى تأسیس عدالت خانه برآمدند تا از این طریق، قدرت شاه محدود شود و از ظلم و بى عدالتى هاى سلاطین ستمگر جلوگیرى گردد. عده اى از آنان فتوا به وجوب این كار دادند و در نهایت حركت «مشروطه» با فتواى مراجع بزرگ انجام شد، غافل از این كه عده اى از شیاطین داخلى و خارجى از موقعیت پدید آمده سوء استفاده كرده این حركت مقدس را استحاله مى كنند. این شیاطین اسم مشروطه را حفظ كردند، ولى محتواى آن را تغییر دادند. مرحوم شیخ فضل الله نورى كه از بنیان گذاران مشروطه بود، به دست غرب زدگان به چوبه دار سپرده شد و مشروطه خواهان در پاى دار او كف زدند و جشن و پاى كوبى به راه انداختند!

پس از آن، خداى متعال بر جامعه ما منت نهاد و فقیهى با فراست، دوراندیش، آگاه به تجربه تاریخ و آشنا به مبانى اسلامى را به ما عنایت فرمود. او با دوراندیشى خویش آینده تاریخ را حدس مى زد و در عمل نیز توانست جمهورى اسلامى را تأسیس كند. تلاش و تجربه این انسان بزرگ بسیار موفق بود و نه مانند تجربه مرحوم سید جمال الدین اسدآبادى به شكست انجامید و نه مانند تجربه پیشگامان مشروطیت در دام غرب زدگان افتاد. او با هوشیارى كامل و از آغاز نهضت اسلامى بر محوریت اسلام تأكید مى ورزید و حقیقت این حركت مقدس را از نفوذ عوامل انحرافى و تحریف حقایق آن مصون داشت.

در گذشته، دشمنان توانسته بودند در طول ده ها سال بینش مردم ما را نسبت به اسلام عوض كنند و اندیشه جدایى دین از سیاست (سكولاریزم) را در ذهن ها جا بیندازند. متأسفانه بسیارى از نخبگان و برجستگان مسلمان نیز این فكر را پذیرفتند و كار بدان جا رسید كه ـ به فرمایش امام خمینى(رحمه الله) ـ هر گاه قصد توهین یا تحقیر یك عالم را داشتند مى گفتند: او سیاسى است! طورى شده بود كه پوشیدن لباس جنگ و رزم براى یك روحانى، امرى خلاف مروّت و یا حتى خلاف عدالت شمرده مى شد. بنده خود از آغاز جوانى شاهد این رفتار و عملكرد بودم. فرهنگ عمومى مردم این بود كه روحانیت نباید در امر سیاست دخالت كند؛ و اگر دخالت مى كرد منزوى و مطرود مى شد و جامعه دینى او را نمى پذیرفت! وقتى مى گفتند فلان روحانى سیاسى است، به زودى مردم از دور او متفرق مى شدند!

امام خمینى(رحمه الله) در صدد تغییر این فرهنگ برآمد. او بینش اسلامى را عمق بخشید و مردم را به حقایق مسایل سیاسى و اجتماعى اسلام آشنا ساخت. اكنون این پرسش مطرح است كه امام(رحمه الله) چگونه توانست این نهضت بزرگ را به پیش ببرد، در حالى كه رادیو، تلویزیون و روزنامه ها در اختیار او نبود و حتى یك دستگاه ضبط صوت به سختى پیدا مى شد؟!

امام(رحمه الله) براى این كار، ابتدا سطح علمىِ حوزه علمیه را ارتقا بخشید و شاگردان بسیارى را تربیت كرد كه اسلام شناس، هم فكر و با احساس مسؤولیت بودند. شاگردان نیز این اندیشه را میان توده هاى مردم منتشر ساختند و آنان را متوجه مسؤولیت سیاسى و اجتماعى خویش كردند. سخن امام این بود كه حفظ اساس اسلام از نماز واجب تر است. این امر مطلب ساده اى نبود كه مردم به راحتى آن را بپذیرند، بلكه امام خمینى(رحمه الله) سال ها براى آن زحمت كشید و خون دل خورد.

 

ابتدا این مسأله را در حوزه علمیه مطرح ساخت و سپس میان مردم تثبیت شد. مبلّغان مذهبى و شاگردان آن بزرگوار مردم را متوجه اهمیت حفظ اساس اسلام و اهتمام به اجراى احكام اسلامى كردند. از آن جا كه امام خمینى(رحمه الله)فردى مخلص بود خدا هم او را یارى كرد و توانست این قدم اول و مهم را به درستى و با استحكام بردارد. از این پس امام(رحمه الله)مترصد فرصت مناسب براى بهره بردارى از این موقعیت فرهنگى بود.

پس از آن، قضایاى دوازدهم محرم 1383 ق یا همان پانزده خرداد 1342 ش به وجود آمد. امام خمینى(رحمه الله) در سخنرانى دوازدهم محرم خویش فرمودند، برخى خیال مى كنند بنى امیه با امام حسین(علیه السلام) و فرزندانش دشمنى داشتند، حال آن كه این گونه نیست، آنان با اساس اسلام دشمنى داشتند.

به عنوان شاهدى براى این فرمایش حضرت امام(رحمه الله) مى توان به قضیه گفتگوى مُغیره و معاویه اشاره كرد. مُغیره به معاویه گفت، حال كه حكومت تو مستقر شده، قدرى با پسرعموهایت (بنى هاشم) مدارا كن. معاویه در پاسخ گفت مگر نمى بینى محمد نام خویش را در كنار نام خدا آورده است. تا آن را از بین نبرم آرام نمى گیرم!

معاویه نه تنها نسبت به اجراى احكام اسلامى بى اهمیت بود، بلكه در عقاید دینى تشكیك مى كرد و در مواردى آن را به مسخره مى گرفت. براى مثال، روز چهارشنبه نماز جمعه خواند!! او اعلام كرد كه چون نمى تواند روز جمعه نماز بخواند، بنابراین دو روز زودتر نماز را اقامه مى كند! این كار معاویه بى اعتنایى كامل به حدود و دستورات شرع و بازى با دین بود. در واقع، او اسم اسلام را حفظ كرد ولى محتوا را تغییر داد.

 

در هر صورت، دولت عَلَم در زمان شاه لایحه اى را به تصویب رساند كه بر اساس آن، شرط مسلمان بودن انتخاب كننده یا انتخاب شونده، حذف شد. هم چنین بر اساس این لایحه، نمایندگان مجلس به هنگام اداى سوگند، لازم نبود به قرآن كریم سوگند یاد كنند، بلكه سوگند به كتاب آسمانى كافى بود. امام خمینى(رحمه الله) با تیزبینى خویش تشخیص داد كه این لایحه در واقع نقطه آغازى براى محو اسلام است. تشخیص امام این بود كه آنها به این لایحه غیراسلامى بسنده نمى كنند، بلكه در پى آن قدم هاى دیگرى براى ساقط كردن اسلام برخواهند داشت. از این رو امام خمینى(رحمه الله)سخنرانى تاریخى و عجیب خویش را در عصر عاشورا در مدرسه فیضیه ایراد كردند و زلزله اى در اركان نظام شاهنشاهى به وجود آوردند. آنان فكر نمى كردند كه چنین قدرت بزرگى در میان مدرّسان حوزه علمیه قم وجود داشته باشد. پس از این سخنرانى، نیمه شبِ همان روز امام(رحمه الله) را دستگیر و سپس در زندان انفرادى حبس كردند. به محض اطلاع مردم از دستگیرى امام، مردم قم، تهران و ورامین و برخى شهرهاى دیگر سراسیمه به خیابان ها ریختند. آنان با شعارهاى خود خواستار آزادى امام خمینى بودند. حادثه 15 خرداد پس از حادثه محرّم بود و مردم از كشتار رژیم شاه در قم و حوادث مدرسه فیضیه اطلاع داشتند. از این رو آنان عكس العمل سخت دولت پهلوى را احتمال مى دادند. با این حال در حركت اعتراضى گسترده اى شركت كرده و حتى زنان با چادرهاى مشكى، چاقوهاى آشپزخانه خود را به دست گرفته و به خیابان ها آمدند. عده اى از خانم ها به مردها گفتند اگر شما براى نجات امام اقدام نمى كنید، پس در خانه بنشینید و ما خود اقدام مى كنیم!

چه عاملى باعث حضور گسترده مردم از مرد و زن شده بود؟ آیا مردم براى انجام این حركت منتظر فتواى علما بودند؟ اساساً در این حالت نیاز به فتوا نبود؛ چه این كه دین در خطر بود. این مسأله از قطعى ترین مسایل دین است و قطعیات دین نیازمند تقلید نیست. اگر دین در خطر باشد همه چیز باید فدا شود.

در هر حال، حكومت وقت با كمال بى رحمى و قساوت به كشتار مردم پرداخت و در كمتر از 24 ساعت پانزده هزار نفر از مردم را همانند برگ خزان به زمین ریخت. آن گاه جنازه ها را تا پاسى از شب و با كامیون هاى متعدد به بیرون شهر حمل كردند، در حالى كه در میان اجساد تعداد زیادى مجروح و زخمى نیز وجود داشتند كه پیوسته ناله مى زدند. با این حال مردم از خواسته خویش دست برنداشتند.

جریان پانزده خرداد یك حركت مردمى، و بدون برنامه ریزى قبلى و بدون دخالت حزب یا گروه خاصى بود و در آن تمام اقشار مختلف مردم و طبق احساس دینى خویش شركت داشتند. امام خمینى(رحمه الله)فرمود آن جا كه پاى دین در خطر باشد تقیه حرام است. نیز فرمود هرگاه اساس اسلام در خطر باشد باید به پا خاست «ولو بَلَغَ ما بَلَغ»؛ تا به هر جا برسد، گرچه هزاران نفر كشته شوند. در این جا مسأله دستگیرىِ یك عالِم مطرح نیست، مسأله دین است.

امام خمینى(رحمه الله) به خوبى توطئه هاى دشمن را تشخیص داد و براى مبارزه با آن كمر بست. آفرین به فهم پیرزنانى كه از خانه هاى پایین شهر و با همان كاردهاى آشپزخانه براى دفاع از اسلام وارد میدان شدند. افتخار به شیرزنانى كه در مكتب حسینى پرورش یافتند. آنان پیشگامان انقلاب اسلامى بودند.

امروز پیام ما به دشمنان اسلام آن است كه آن پیرزنان امروز جاى خود را به نسل بعد داده اند. امروز شیرزنان ایران با قدرت و تجربه بیشتر، شناخت افزون تر و با تصمیم قطعى تر، براى حفظ اسلام آماده اند. نه تنها زنان، بلكه خیل مردان و جوانان مسلمان با یك اشاره مقام معظم رهبرى تا پاى جان خواهند ایستاد و بارها این امر را اثبات كرده اند.

 

دغدغه خاطر امام خمینى

 

امام خمینى(رحمه الله) تنها از یك چیز نگرانى داشت و آن این كه مبادا آنچه بر سر انقلاب مشروطیت آمد بر سر انقلاب اسلامى نیز بیاید. این مسأله، بزرگ ترین دغدغه امام بود. با ملاحظه سخنرانى ها و بیانیه هاى امام مى توان به خوبى به این نكته پى برد. امام مى فرمود: مبادا ما را به وضع سابق برگردانند و دشمنان بر مملكت مسلط شوند. امروز تمام صفحات وصیت نامه امام خمینى(رحمه الله) براى ما درس بیدارى، راه گشاى مشكلات ما و درمان دردهایمان است. این سند مهم تنها یك وصیت نامه كم اهمیت نیست و نباید به سادگى از كنار آن گذشت. جمله جمله آن، درمان دردهاى اجتماعى ما است. وصیت نامه اى كه سال ها پیش به نگارش درآمده، برخى جملات آن گویا براى امروز ما نوشته شده و امام(رحمه الله)وضع كنونى ما را پیش بینى مى كرده است. وصیت نامه اول ایشان خیلى پیش تر از وفاتشان نوشته شد و آن گاه امام خمینى(رحمه الله)پس از مدتى تغییرات كمى در متن آن به وجود آوردند و مقدمه اى نیز بر آن افزودند. بنابراین متن وصیت نامه همان است كه پیش تر نوشته شده بود.

آرى، این چشم دوربین و فكر دوراندیش امام خمینى(رحمه الله) بود كه احتمال بروز چنین وضعیتى را مى داد.

اكنون، ما به نامحرمان، فریب خوردگان، خودباختگان و غرب زدگان كه در برخى دستگاه ها نفوذ كرده اند با صد زبان پیام مى دهیم كه همان كسانى كه حماسه پانزده خرداد را به وجود آوردند امروز حاضرند به صورت بسیار قوى تر، آن را بیافرینند. امام(رحمه الله) خطاب به این عده فرمود: اگر به خدا و قیامت اعتقاد ندارید، بدانید اسلام براى دنیاى شما بهتر از دیگران است؛ فكر نكنید اگر آمریكا به این مملكت بیاید آن گاه شما آقایى خواهید كرد! در آن روز بدترین روزگار را خواهید داشت؛ چرا كه مى دانند شما خائن هستید، از این رو آنان نیز به شما اعتماد نخواهند كرد.

 

 

این سخنرانى در تاریخ 17/3/81 ایراد شده است.

موضوع: 
CAPTCHA
سوال امنیتی
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.