ولایت فقیه در قرآن

تاریخ ارسال:19:24 1396/04/08
ولایت فقیه در قرآن

ولایت فقیه در قرآن

مصداق اولی الامر کیست؟

با سلام. مگر «اولي الامر» با «ولي امر» تفاوت دارد!با توجه به اين كه بر اساس نظريه مشهور شيعه ، اولي الامر ، فقط امامان معصوم مي باشند و ولي فقيه هم مصداق اولي الامر نيست (اگرچه براساس احاديث و روايات اطاعت از ولي فقيه نيز واجب است)؛ اما در پاسخ به پرسشي ديگر بيان كرديد كه عنوان «ولي امر مسلمين جهان» براي ولي فقيه، عنوان مناسبي است.

با سلام.
دانشجوي محترم ضمن تشكر از تماس شما با اين مركز ، اي كاش شما نامه خود را در ادامه نامه هاي سابق ارسال مي كرديد تا دسترسي به پاسخ هاي قبلي كه توسط كارشناسان محترم مركز داده شده است راحت تر مي شد . چرا كه به دليل تعدد كارشناسان مركز ، مشخص نيست كه كدام كارشناس چه پاسخي به شما ارائه داده است مگر اينكه نامه هاي شما به صورت سلسله وار براي ما ارسال شود كه در آن صورت دسترسي به نامه هاي قبلي راحت تر خواهد بود .
اما در پاسخ به اين سوال شما ابتدا بايد مطلبي را در مورد شمول يا عدم شمول آيه 59 سوره نساء مبني بر اطاعت از اولي الامر ، نسبت به ولي فقيه بيان نماييم .
در اين آيه , تفسيرهاي مختلفي در مورد »اولي الامر« انجام گرفته است . 1- عموم مفسران شيعه »اولي الامر« را بر حسب روايات مأثوره و بعضا بر حسب قرائن داخل در آيه شريفه به ائمه معصومين (ع ) تفسير كرده اند. توضيح اين كه روايات بسيار متعددي دلالت بر اين مطلب دارد كه اولي الامر امامان معصوم (ع ) مي باشند. چنان كه حضرت رسول (ص ) در پاسخ از اين سوال مي فرمايند: ايشان جانشينان من و ائمه معصومين (ع ) مي باشند, (تفسير الميزان , ج 4, ص 408). علاوه بر روايات متعدد مفاد آيه نيز بر اين مطلب دلالت دارد زيرا در آيه نيز اطاعت از پيامبر و اولي الامر مطلق است وهيچ قيد و شرطي ندارد و اين دليل آن است كه آنان برخلاف حكم خدا هيچ دستوري نمي دهند و الا يك نوع تضاد در حكم خدا پيش مي آيد و اين در صورتي امكان دارد كه پيامبر و اولي الامر معصوم باشند و هرگز گناه يا خطايي از آنان سر نزند زيرا اگر احتمال داشت به ناروا يا اشتباه حكمي از آنان صادر شود, لازم بود كه اطاعت از »اولي الامر« مقيد شود و اطلاق آن برداشته شود. با اين حساب , منظور از اولي الامر در آيه شريفه كساني هستند كه همانند پيامبر(ص ) معصومند و هرگز خطا يا گناهي از آنان سرنمي زند و به اتفاق دانشمندان شيعه , اينان همان امامان دوازده گانه مي باشند, بنابراين اولي الامر واقعي حتي در زمان غيبت نيز خود امام زمان (عج ) مي باشند. 2- اهل سنت آن را طبق بعضي از روايات , به مطلق امير و حاكم تفسير كرده اند, (الدرالمنثور, جلال الدين سيوطي , ج 2, ص 176). 3- برخي نيز گفته اند: »اولي الامر« شامل حاكمان راستين است و لذا آيه شريفه دلالت بر لزوم تبعيت از فقهاي جامع الشرايط دارد كه منصوب از سوي امام معصوم مي باشند. اين تفسير مورد قبول برخي از متفكران شيعي قرار گرفته است , (انديشه هاي فقهي سياسي امام خميني , كاظم قاضي زاده , مركز تحقيقات استراتژيك رياست جمهوري , چاپ اول , 1377, ص 174). بنا بر تفسير دوم و سوم , مسلما »اولي الامر« در آيه , شامل »ولايت فقيه « نيز مي شود. بنا بر تفسير اول , هر چند اين آيه به صورت مستقيم شامل ولي فقيه نمي شود; ولي همين آيه با واسطه , اطاعت از ولي فقيه را نيز واجب مي داند; زيرا براساس احاديث و روايات متعدد, ولي فقيه در زمان غيبت امام معصوم (ع ) از طرف آن بزرگواران براي رهبري و اداره جامعه اسلامي , منصوب شده است . چنان كه در توقيع شريف از جانب امام زمان (عج ) آمده است : »اما الحوادث الواقعه فارجعوا الي رواه حديثنا فانهم حجتي عليكم و انا حجه الله عليهم « يا مقبوله عمر بن حنظله كه امام صادق (ع ) مي فرمايند: »من كان منكم قد روي حديثنا و نظر في حلالنا و حرامنا و عرف احكامنا فليرضوا به حكما فاني قد جعلته حاكما عليكم فاذا حكم بحكمنا فلم يقبل منه فانما استخف بحكمنا و علينا راد والراد علينا كالراد علي الله و هو علي حد الشرك بالله «؛ (اصول كافي , ج 1, ص 67) روايات متعدد ديگري نيز هست كه همگي بيانگر لزوم اطاعت از ولي فقيه است و مخالفت با ولي فقيه را در حد مخالفت با ائمه (ع ) و مخالفت با خداوند مي داند. نتيجه اين كه براساس معناي مضيق (تفسير اول ), اولوالامر با واسطه شامل ولي فقيه مي شود; ولي براساس تفسير سوم بي واسطه آن را پوشش مي دهد.
حضرت آيت الله جوادي آملي در اين زمينه معتقدند كه اولي الامر ، به دو دسته تقسيم مي شوند : اولي الامر بالاصاله و اولي الامر تبعي كه اولي الامر بالاصاله همان امامان معصوم هستند كه در صورت فراهم بودن شرايط ولايت امر امت را بر عهده مي گيرند . ولي اولي الامر تبعي ، فقهاي عادل جامع الشرائط و منصوب به نصب عام از سوي امامان هستند كه در غياب امامان معصوم متصدي امور امت اسلام هستند و همانگونه كه در باره نائبان خاص امامان معصوم در دوران حضورشان ، عصمت شرط نبود در مورد اولي الامر هاي تبعي كه نائبان عام امامان معصوم در دوران غيبت هستند نيز چنين عصمتي لازم نبوده و صرفا فقاهات ، عدالت ، تدبير و مديريت نظام اسلامي كفايت مي كند . ايشان در اين زمينه چنين مي گويند : «اگر چه اولي الامر در آيه كريمه «اطيعوا الله و اطيعوا الرسول و اولي الامر منكم» ظاهر در معصومين عليهم السلام است و آنان اولي الامر بالاصاله هستند ، ولي در عصر غيبت معصوم عليهم السلام طبق رهنمود عقل و نيز به دستور خود معصومين عليهم السلام ، نائبان ايشان اولي الامر هستند ، اما اولي الامر بالتبع ، و نه اولي الامر بالاصاله و همان گونه كه در عصر حضور و ظهور معصوم ، نائبان خاص ، بسياري از كارها را به عهده داشتند و مباشرت خود معصوم شرط نبود ، در عصر غيبت نيز نائبان عام ، اداره امور را به دست دارند . البته نائبان عام و منصوبان امامان معصوم عليهم السلام ، در مساله رهبري و حكومت ، عالمان و فقيهاني هستند كه سه شرط فقاهت ، عدالت ، تدبير و مديريت نظام اسلامي را داشته باشند .»(ولايت فقيه ، ولايت فقاهت و عدالت ، عبدالله جوادي آملي ، نشر اسراء ، ص 370)
نتيجه اينكه اولا ولي امر با اولي الامر هيچ تفاوتي ندارد و ثانيا منظور از اينكه اولو الامر فقط امامان معصوم هستند كه اولو الامر بالاصاله مي باشد كه در آيه ذكر شده و بايد حتما معصوم باشند ولي اولو الامر تبعي كه نيازي به عصمت وجود ندارد شامل ولايت فقيه نيز مي شود و در هر كدام از كاربردها بايد به قيدي كه به صورت نهفته وجود دارد توجه نمود .

موضوع: 
CAPTCHA
سوال امنیتی
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.