«تاریخ تحول دولت در اسلام (تا پایان امویان)»

تاریخ ارسال:12:36 1396/08/27
«تاریخ تحول دولت در اسلام (تا پایان امویان)»

«تاریخ تحول دولت در اسلام (تا پایان امویان)» عنوان کتاب تازه‌ای است که از سوی نشر نی به بازار کتاب عرضه شده است. کتابی به قلم شجاع احمدوند، عضو هیات‌علمی و استاد علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی. کتابی درباره تحول دولت در اسلام. کتابی که بازه زمانی آن نیز تا پایان عصر امویان را دربرمی‌گیرد.

احمدوند در همان ابتدا تاکید می‌کند کتاب «تاریخ تحول دولت در اسلام (تا پایان امویان)» محصول چند سال تحقیق و تدریس تاریخ تحول دولت در اسلام در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی است.

نویسنده با اشاره به این مساله که تاکنون آثار گوناگونی درباره دولت در اسلام منتشر شده، اغلب این آثار را، آثاری می‌داند که نه تنها برای مخاطب خود حاصل معنوی به بار نیاورده، بلکه آشفتگی‌ذهنی، سطحی‌نگری و نگاه ساده‌انگارانه او را ژرف‌تر کرده است.

احمدوند از دو عامل اساسی برای این مساله یاد می‌کند؛ نخست عدم‌آگاهی و شناخت آکادمیک و روشمند دین‌شناسان سنتی که نمی‌توانند از دل آموزه‌های سنتی راهی به سوی دنیای نوین بگشایند و ساختار سیاست و حکومت اسلامی را بر مبنای نیازهای علمی روز به نحو دقیق و نظری بکاوند و به بیان روشن‌تر، فلسفه را زمینی و آن را به متن زندگی اجتماعی و سیاسی وارد کنند. کتاب عامل دوم بی‌حاصلی آثار گوناگون در زمینه دولت در اسلام را حاکمیت نگاه صرف شرق‌شناسانه برمی‌شمرد و شرق‌شناسی را مهم‌ترین روش مطالعه تمدن‌های شرقی و به تبع آن تمدن اسلامی می‌داند. در این روش، مشرق‌زمین نه از درون بلکه توسط متفکرانی مطالعه شده است که با روح کلی حاکم بر شرق آشنایی نداشته‌اند.

کتاب در ادامه به آسیب‌شناسی آثاری که درباره ابعاد سیاسی اسلام، تحول دولت و اندیشه سیاسی در اسلام نوشته شده‌اند، می‌پردازد و مفهوم تحقیق در حوزه سیاست و حکومت در اسلام را مشتمل بر انبوهی از روایت‌های درست و نادرست، بدون هرگونه نگاه تحلیلی و منسجم می‌داند. هدف اصلی کتاب «تاریخ تحول دولت در اسلام (تا پایان امویان)» شرح و بسط ماهیت دولت به واقع موجود در تاریخ اسلام است.

کتاب به این نکته اشاره می‌کند که درباره بحث دولت در حوزه تمدن اسلامی از زاویه‌های مختلفی تامل شده که براساس آن دانش‌های مختلفی چون فلسفه سیاسی اسلامی، فقه سیاسی، کلام سیاسی و اخلاق سیاسی شکل گرفته است.
در همین راستا نویسنده به بحث از نظریه‌پردازی درباره دولت می‌پردازد و ضمن معرفی نظریه‌ها، پرسش‌های اساسی کتاب را این‌گونه توضیح می‌دهد: «هویت شاخص‌های بنیانی ساختار دولت کدام است؟ و نهاد دولت در اسلام چگونه متحول شده است؟ دولت اسلامی از منظر دوران مدرن در دوره‌های مختلف تاریخی چگونه اداره شده است؟ اجزا و نهادهای اولیه آن کدام بود؟» از آنجا که تمرکز کتاب بر تحولات ارکان اساسی و مقوم دولت است، سیاست‌ها یا چگونگی ایفای نقش دولت در جامعه، بر نهاد دولت در تاریخ اسلام تمرکز می‌کند و به همین دلیل، روش تحقیق آن تحلیلی - توصیفی است.

«تاریخ تحول دولت در اسلام (تا پایان امویان)» در یک مقدمه و شش فصل ارائه شده است. فصل اول با عنوان «تاریخ‌نگاری اسلامی و دولت» می‌کوشد مساله دولت را در آثار منتشرشده توضیح دهد. فصل دوم با عنوان «چیستی دولت و تحول» می‌کوشد نیم‌نگاهی به مفهوم دولت و تحول آن بیندازد. در فصل سوم با عنوان «ساخت قدرت در عربستان پیش از اسلام» طی چند بخش شرایط اقلیمی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، امنیتی و اقتصادی عربستان، به‌ویژه شهر مکه به مثابه محل جدید دعوت اسلامی و مکانی که مبانی فکری دولت اسلامی از آن شکل گرفت، بررسی شده است.
فصل چهارم با عنوان «ساخت داخلی و روابط خارجی دولت نبوی» با تبیین شرایط دشوار مکه برای تاسیس دولت و ظرفیت‌های شهر یثرب برای این کار و ترسیم مقدمات تاسیس دولت، طی مباحث مختلفی ساخت داخلی دولت نبوی، روابط خارجی آن و مختصات نظام بین‌الملل را براساس منشور مدینه بررسی و تحلیل‌می‌کند.
فصل پنجم با عنوان «انتقال قدرت و استقرار خلافت قریش» با بحث مهم روش‌های انعقاد خلافت آغاز می‌شود و با بحث ‌گذار از نبوت به خلافت وارد بحث بنیادین ساخت و روابط قدرت در دوره خلفای نخستین خواهد شد و به اقدامات مهم آن در بعد دولت‌سازی توجه می‌کند.
در فصل ششم با عنوان «ساخت و روابط قدرت در دولت اموی» ابتدا سیمای عمومی این دولت ترسیم و آن‌گاه درباره ماهیت تمرکز بر ویژگی‌های اصلی آن چون قبیله‌گرایی، غیرستیزی، سلطنت‌گرایی، عقل‌ستیزی و ثروت‌گرایی بحث می‌شود و درنهایت ارزیابی دقیقی از نقاط ضعف و قوت امویان از منظر تحول دولت ارائه‌می‌دهد.

نویسنده در این کتاب تاکید می‌کند تقریبا همه‌ ما واژه‌های «دولت» و «دولت اسلامی» را شنیده‌ایم ولی به‌رغم آگاهی از وجود دولت و تاثیراتش در زندگی‌مان، اغلب نمی‌توانیم آن را به‌درستی تعریف کنیم. کتاب پیش‌رو می‌کوشد تصویری از میزان عینیت‌یافتگی این مفهوم در دولت‌های مختلف تاریخ اسلام یا تحول دولت در اسلام را تا پایان امویان ترسیم کند. کتاب برای نخستین‌بار با ابزار نظری معینی که دولت را ترکیبی از امر ذهنی و امر عینی می‌داند، تحلیلی روشمند‌ و واقع‌بینانه از «دولت در اسلام» ارائه‌می‌دهد.»

موضوع: 
CAPTCHA
سوال امنیتی
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.